Jesteś tutaj: Rhacodactylus auriculatus
Nazwa łacińska

Rhacodactylus auriculatus (Bavay,  1869)

Nazwa polska

Gekon gargulcowy

Nazwa angielska

Gargoyle gecko


Występowanie

Gekon gargulcowy w naturze występuje tylko
w południowej części głównej wyspy Nowej Kaledonii- Grande Terre.


Długość życia

W niewoli dożywa wieku co najmniej 15 lat.

Wygląd

Cechą wyróżniającą R. auriculatus są kościste wyrostki umiejscowione na czaszce nad uszami, które w pełni wykształcają się dopiero u osobników dorosłych. Ponadto nazwa "auriculatus" oznacza "z uszami". Gatunek osiąga 20-25cm długości z czego koło 40% stanowi ogon. Dorosłe gekony ważą około 40 gram, choć zdarzają się również 60-gramowe osobniki.

Ogon jest cienki i ostro zakończony. Także palce są cienkie, a spodnia ich powierzchnia pokryta lamellami jest niewielka co sprawia, że R. auriculatus gorzej wspina się po powierzchniach.

Można spotkać się z kilkoma odmianami barwnymi tego gatunku. Największą popularnością cieszą się te, o intensywnym zabarwieniu czerwonym lub pomarańczowym. Kolorem podstawowym, dominującym na ciele gekona może być barwa począwszy od czystej bieli, przez jasną żółć pomarańcz po intensywną czerwień. Najczęściej jednak spotyka się osobniki o szarym/czarnym kolorze podstawowym. Wśród podstawowych odmian wymienić można:

Patternless- to jedna z rzadszych odmian charakteryzująca się ubarwieniem jednolitym lub bardzo zbliżonym do jednolitego. Gekony tej odmiany są zazwyczaj szarawe, brązowe, rzadziej białe lub żółtawe. Wyjątkowo jasne osobniki Patternless, które w fire-down są nawet białe oznaczane są jako odmiana Ghost.

Reticulated- odmiana najczęściej spotykana oraz najłatwiej dostępna. Określa się ją na podstawie równomiernie rozłożonych pasków (często zygzakowatych) w poprzek ciała. Najczęściej są one koloru ciemnobrązowego aż do czarnego. Gekon, u którego paski są ułożone gęsto i nierównomiernie oraz w taki sposób, że niemożliwe jest ich policzenie, nazywany jest Marble. Natomiast taki, z dobrze rozróżnialnymi i widocznymi pasami oznaczany jest jako Banded.

Striped- gekony tej odmiany posiadają biegnące wzdłuż ciała, proste pasy odróżniające się barwą od koloru podstawowego. Ponadto paski mogą być jednolite lub poprzerywane. Za najbardziej atrakcyjne uważane są osobniki o paskach koloru pomarańczowego (Orange Striped) i czerwonego (Red Striped). Ponadto pasy przybierają różne barwy, zazwyczaj ciemne, wśród których pożądane są gekony o pasach czarnych przedzielonych białymi, które nazywa się Black & White Striped.

U tego gatunku można również zaobserwować występowanie pojedynczych pomarańczowych lub czerwonych (lub rzadko żołtych) plamek. Jest to cecha niezależna, pojawiająca się równolegle z pozostałymi odmianami. Jeśli jednak jest to jedyna cecha wyróżniająca gekona i posiada on takich plamek wiele, wówczas osobnika klasyfikuje się jakoOrange/Red/Yellow Blotched.

Projekt Winkler & Radecki.
Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone.

Rozmnażanie

Tak jak w przypadku większości gekonów, R. auriculatus mogą trzymane być w parach lub - co jest zalecane - w haremach składających się z samca i maksymalnie trzech samic. Gatunek osiąga dojrzałość płciową w wieku 12-18 miesięcy. Zdarza się jednak, że samice potrzebują nawet dwóch lat, zanim zaczną produkować jaja. Ponadto samice przed sezonem rozrodczym nie powinny ważyć mniej niż 40-45 gram. Taką wagę powinny również utrzymywać przez cały sezon.

Do kopulacji dochodzi w nocy, są one poprzedzone zalotami samca. Wydaje on charakterystyczne dźwięki i potrząsa głową próbując jednocześnie pochwycić samicę za ogon lub nogę, a następnie posuwać się wyżej by w końcu trzymając samicę za skórę u podstawy czaszki odbyć kopulację. Po około 6 tygodniach samica składa dwa jajka zakopując je głęboko w podłożu. Te, które pozostawi na powierzchni, będą prawdopodobnie niezapłodnione. W ciągu roku samica składa po dwa jajka cztery do pięciu razy.  Po sezonie rozrodczym należy wprowadzić około 3 miesięczny okres zimowania. W tym celu należy obniżyć temperaturę oraz wilgotność i zmniejszyć ilość podawanego pokarmu.

Inkubację prowadzi się w temperaturze w zakresie 22-28*C w odpowiednim substracie, który stanowić mogą włókno kokosowe, mech, perlit, wermiculit oraz ich mieszanki. Substrat powinien być wilgotny lecz nie mokry - po ściśnięciu go w dłoni nie może wyciekać woda. Jajka zakopuje się w podłożu do 2/3 ich wysokości. W zależności od temperatury inkubacji, po 50-100 dniach klują się młode mierzące 6,5-8,5 cm. Można je od razu przenieść do innego pojemnika. Doskonałym pierwszym posiłkiem dla młodych jest miks owocowy z niewielkim dodatkiem jogurtu - młodym łatwo go zjeść, a jeśli nie są skore do samodzielnego jedzenia także podać wprost na pyszczek. Taki posiłek zapewni młodym energię podczas krytycznego okresu jakim jest kilka dni po wykluciu. Następnie dieta powinna być taka jak u osobników dorosłych z uwzględnieniem podawania odpowiednio mniejszych owadów karmowych.

Płeć młodych jest prawdopodobnie zależna od temperatury inkubacji. W temperaturach niższych (20-22*C) wykluwa się więcej samic, natomiast wyższych (26-28*C) większość przychówku to samce. Jednak te zależności są do tej pory poddawane licznym spekulacjom, w związku z czym nigdy nie można być pewnym co do płci młodego osobnika bazując tylko i włącznie na temperaturze, w jakiej inkubowano jaja.




Joanna Winkler

Opracowane na podstawie własnych doświadczeń oraz
Rhacodactylus: The Complete Guide to their Selection and Care
Philippe De Vosjoli, Allen Repashy, Frank Fast
Liczniki
Należy dodać, że gekony te podobnie jak wiele innych jaszczurek zdolne są do zmiany intensywności swojego zabarwienia (poniższe zdjęcia). Kolor podstawowy zmienia się z koloru jasnoszarego do ciemnego brązu czy czerni, jednak kolorowe - czerwone, pomarańczowe, żółte - znaczenia pozostają prawie niezmienne. Wariacje intensywności zabarwienia zależą od takich czynników jak pora dnia i nocy, wilgotność, nasłonecznienie, kondycja fizyczna i nastrój gekona (agresja, strach, podniecenie).



Rhacodactylus auriculatus (Gekon gargulcowy)
galeria
Zachowanie

R. auriculatus to gatunek o aktywności nocnej.  W ciągu dnia gekony wypoczywają w kryjówkach takich jak tuby korkowe czy wśród roślinności.

Jaszczurki te nie są towarzyskie, preferują samotność. Osobniki trzymane w grupach bardzo często w wyniku walk tracą ogon, który jednak szybko regenerują. Odrzucane ogony są chętnie zjadane przez współlokatorów, zwłaszcza ciężarne samice. Ponadto to właśnie one wykazują większą agresję wobec innych osobników niż samce. Te drugie często tracą ogon w trakcie sezonu rozrodczego, kiedy zaaferowane i zestresowane prokreacją są atakowane przez partnerki.

Z powyższych względów sugeruje się hodowlę młodych osobników osobno. Częste ugryzienia czy walka o pokarm lub kryjówkę mogą się negatywnie odbić na zdrowiu zwierząt zdominowanych. Niepokojącymi sygnałami świadczącymi o tym, że zwierzę zostało zdominowane są:  ślady ugryzień na głowie i ogonie oraz kończynach, brak apetytu i utrata wagi, dłuższe niż zazwyczaj przebywanie w ukryciu, odgłosy walki w terrarium, a także w ostateczności utrata ogona. Jeśli zaobserwuje się któreś z wymienionych, zwierzęta należy natychmiast rozdzielić. Ponadto należy zaznaczyć, iż w przypadku dużej dysproporcji w rozmiarach osobników istnieje niebezpieczeństwo, że mniejszy zostanie zjedzony przez większego.

Zwierzę po utracie ogona w niedługim czasie zaczyna go regenerować. Ogon zregenerowany można odróżnić od pierwotnego po kształcie i rozmieszczeniu łusek- są one różnej wielkości i ułożone w nieregularnych rzędach.

W kontakcie z człowiekiem gatunek także wykazuje większą "zuchwałość" w porównaniu do innych gekonów. Już bardzo młode osobniki brane na ręce niemalże zawsze starają się ugryźć, przy czym często wydają skrzeczące dźwięki. Zdarza się również, że trzymane w ręce defekują.

Mimo tego gekony te tolerują wyjmowanie z terrarium i spacery po dłoniach. Nie należy jednak niepokoić zwierząt zbyt często, gdyż jest to dla nich sytuacja stresująca i nawet najspokojniejsze osobniki przy najbliższej sposobności będą starały się zeskoczyć z dłoni i uciec.
Jaszczurki można także próbować karmić owadami z pęsety oraz podawać im owoce lub przeciery owocowe na palcach- większość osobników chętnie je zliże.

Terrarium

R. auriculatus podobnie jak C. ciliatus jest gatunkiem nadrzewnym, który dobrze się czuje w odpowiednio dużym, wertykalnym terrarium wyposażonym w liczne gałęzie, tuby korkowe oraz gęstą roślinność. Do najpopularniejszych gatunków roślin wykorzystywanych w terrariach tropikalnych należą te z rodzajów Asplenium, Calathea, Cryptanthus, Diffenbachia, Ficus, Guzmania, Nephrolepis oraz Nidularium. Rośliny stanowią nie tylko element dekoracyjny, lecz także doskonałą kryjówkę dla zwierząt. Ponadto regularnie podlewane pomagają utrzymać odpowiednią wilgotność względną powietrza na poziomie 50-80%. Alternatywą jest flora sztuczna, jednak wówczas wilgotność należy utrzymywać przy pomocy systemów automatycznych bądź ręcznych spryskiwaczy. Poza elementami wystroju w terrarium można umieścić wodę w miseczce, która powinna być regularnie wymieniana na świeżą.

Gekony gargulcowe wymagają temperatury w zakresach 22-28*C w dzień oraz 20-24*C w nocy. Gatunek nie wymaga naświetlania lampami UVB, jednak w przypadku poważnych niedoborów wapnia związanych z jego nieprawidłowym metabolizmem wskazane jest zamontowanie żarówki ReptiGlo (ExoTerra®) UVB 2,0, 13W.

Terrarium odpowiednie dla jednego osobnika powinno mierzyć co najmniej 40x40x60 cm (długość x szerokość x wysokość), dla pary i większej liczby gekonów 50x50x70 cm. Jednakże gekony powinny być hodowane w haremach składających się co najmniej z dwóch samic, przy czym zaleca się tworzenie haremów z maksymalnie trzema samicami. Podłoże stanowić mogą zarówno papierowe ręczniki jak i włókno kokosowe, kora, torf, mech oraz ich mieszanki.


Żywienie

Podstawowe zasady dotyczące żywienia gekona gargulcowego są takie same jak w przypadku gekona orzęsionego, to gatunek owoco- i owadożerny. R. auriculatus preferują dietę, której podstawę stanowią owoce. Należy jednak pamiętać, że owoce i przeciery owocowe nie mogą być jedynym podawanym pokarmem- jeden na trzy posiłki powinny stanowić owady z dodatkiem suplementów. Zwierzęta chętnie jedzą pokrojone w drobną kostkę miękkie owoce, takie jak banany, brzoskwinie, figi, gruszki, jagody, maliny, mango, morele, papaje, truskawki, winogrona. Owoce można również podawać w postaci przecierów. Z gotowych, przeznaczonych dla niemowląt najlepiej sprawdzają się te z dodatkiem brzoskwini, moreli i bananów. Z owadów karmowych podawać można świerszcze, karaczany, ćmy moli woskowych a także jako urozmaicenie larwy moli czy chrząszczy. Jeśli gekon nie chce jeść owadów w ogóle, warto - po ich dekapitacji - zmikskować je i dodać do owocowych papek. Sporadycznie dieta może zostać wzbogacona o oseski mysie. Poleca się podawanie ich szczególnie samicom, które złożyły jajka. Z uwagi na fakt, iż gekony brutalnie obchodzą się z większą zdobyczą, sugeruje się podawanie wyłącznie martwych osesków. Dietę można również wzbogacać niewielkimi ilościami miodu i pyłku pszczelego. Należy zaznaczyć, że gekony będące na diecie z przewagą żywych owadów otrzymują większą ilość białka, dzięki czemu rosną i przybierają na masie zdecydowanie szybciej.

Na rynku dostępne są także gotowe mieszanki dla gekonów orzęsionych, z których najbardziej popularna to Crested Gecko Diet (CGD) firmy Repashy Superfoods®. Poza podstawową mieszanką, nabyć można dodatkowe o owocowych smakach, a także dodatki warzywne, mineralne a nawet preparaty przeciwko pasożytom oraz intensyfikujące barwę zwierząt. Niewątpliwym plusem tego typu mieszanek jest to, że zawierają one suplementy, mogą więc stanowić podstawę diety gekonów. Jednak nie wszystkie osobniki jedzą produkty "instant", preferując pokarm świeży.

Można także przygotować pokarm samodzielnie ze świeżych składników, a większą jego ilość zamrozić. Przepis na taką mieszankę dostępny jest na stronie w osobnym artykule.

Niezwykle istotnym aspektem żywienia jest właściwa suplementacja. R. auriculatus przede wszystkim wymaga dostarczania dużej ilości wapnia. Podawane owady należy za każdym razem posypywać wapniem. Ponadto gekonom należy dostarczać kompleks witamin, najlepiej 2-4 razy w miesiącu.

Młode powinny otrzymywać pokarm codziennie lub co drugi dzień, a maksymalnie co trzy dni. Osobniki starsze należy karmić co 2-3 dni. W sytuacjach wyjątkowych dorosłe zwierzęta można pozostawić bez pożywienia nawet przez tydzień pamiętając jednak, o dostarczeniu im wystarczającej ilości wody. Z uwagi na to, że gekony gargulcowe zazwyczaj wolą jeść papki owocowe niż owady, rosną czasem bardzo wolno. Należy zadbać o to, żeby w diecie znajdowało się białko, co umożliwi im prawidłowy rozwój.


Zdrowie

Gekony orzęsione są stosunkowo odpornym na błędy hodowcy jaszczurkami. Jednak decydując się na ich hodowlę, należy pamiętać o kilku najczęściej spotykanych u nich problemach zdrowotnych. Stosunkowo często dochodzi do niedoborów wapnia, zwłaszcza u samic w okresie rozrodu. Jaszczurki te gromadzą wapń w woreczkach umiejscowionych na podniebieniu. U osobników z niedoborem są one płaskie i słabo widoczne. Poważnym powikłaniem deficytu wapnia jest metaboliczna choroba kości (ang. MBD - Metabolic Bone Disease), która związana jest także z syndromami zygzakowatego ogona (ang. Zig-Zag Tail) oraz opadającego ogona (ang. Floopy-Tail).

Jaszczurki mogą mieć także problemy z linieniem. Dotyczy to zwłaszcza osobników słabszych i/lub odwodnionych. Kolejne wylinki pozostające najczęściej na palcach i końcówce ogona powodują ucisk odcinający dopływ krwi, w wyniku czego może dojść do martwicy. Podstawową przyczyną nieprawidłowego linienia jest zbyt niska wilgotność panująca w terrarium, którą - w przypadku zaobserwowania nieprawidłowości w procesie linienia- należy natychmiast zwiększyć. Aby zdjąć starą wylinkę, konieczne jest jej namoczenie np. poprzez umieszczenie gekona w miseczce z letnią wodą w taki sposób, aby grzbiet i łebek nie były zanurzone. Następnie namoczoną i miękką już wylinkę delikatnie zdejmuje się za pomocą cienkiej pęsety.

Ostatnim z problemów zdrowotnych, który dotyczy nie tylko gekonów lecz większości gadów, są pasożyty. Zewnętrzne pasożyty - roztocze- widoczne są na łuskach zwierzęcia w postaci drobnych białych, czerwonych lub czarnych kropeczek. W przypadku ich zauważenia, terrarium należy dokładnie wyczyścić a podłoże wyrzucić. Ponadto roztocze można usunąć z ciała gekonów stosując płytki owadobójcze firmy Globol®. Symptomami obecności pasożytów wewnętrznych są spadek wagi ciała, apatyczność, brak apetytu, silne cuchnięcie odchodów. Jeśli w odchodach nie widać pasożytów, a istnieje podejrzenie, że gekon może być zarobaczony kał należy oddać do badania i w razie konieczności poddać odrobaczaniu po konsultacji z lekarzem weterynarii. Po odrobaczeniu zwierzęta zazwyczaj bardzo szybko odzyskują wigor oraz apetyt.

Dymorfizm płciowy

Dorosłe samce posiadają duże, okrągłe zgrubienie u podstawy ogona stanowiące parzysty narząd kopulacyjny. Jednakże dobrze odżywione samice także mogą posiadać nieznaczne zgrubienie w tych okolicach. Kolejną cechą, na którą należy zwrócić uwagę przy określaniu płci są pory umiejscowione przy szczelinie kloacznej. U samców widoczne są wyraźne, wklęsłe pory, ułożone nad szczeliną kloaczną w pięciu rzędach. Jednak także u samic mogą być widoczne centralne wgłębienia w łuskach wyglądające jak pory. W takim przypadku należy określić w ilu rzędach są one ułożone. U samic są to maksymalnie trzy rzędy. Wszystkie opisane tu cech sprawiają, że stosunkowo trudno jest określić płeć młodych osobników.


Fire-down
Częściowy fire-up